2015-11-04-06-34-26गोमांतकात ज्ञानेश्वरांच्‍या काळपर्यंत कदंब घराण्‍याचे राज्‍य होते. अनेक देवदेवतांची सुंदर सुंदर मंदिरे ठिकठिकाणी होती. गर्द झाडी, त्‍यातून खळाळणा-या...
6570
history-of-saptakotishwarThe Saptakotishwar Temple is one of the oldest and a very ancient temple in Goa. It is mentioned in ancient scriptures and the recorded history of the...
9280
2015-11-04-06-25-58फिरंगाण अन् छत्रपती शिवाजीराजे येत्‍या शुक्रवारी महाराष्‍ट्राचे आराध्‍य दैवत छत्रपती शिवाजी महाराज यांचा राज्‍याभिषेक दिन. दीव, दमण, गोवा येथील ऐतिहासिक...
7320
2015-11-04-06-21-41सप्‍तकोटीश्‍वर शिवछत्रपतींनी जीर्णोद्धार केलेले गोव्‍यातील श्रीसप्‍तकोटीश्‍वर मंदिर पर्यटनाचा दिमाख मिरविणा-या गोव्‍यात अजूनही दुर्लक्षितच आहे....
5600
2012-02-13-06-36-35 फार पूर्व काळापासून बहुतेक सारस्वत ज्ञातीची मंडळी ही गोमंतकात म्हणजेच गोव्यात होती. इतरही जातीधर्माचे बांधव तेथे  वास्तव्य करून होते. त्याकाळातील...
22670

Login Form

सप्‍तकोटीश्‍वर

सप्‍तकोटीश्‍वर

शिवछत्रपतींनी जीर्णोद्धार केलेले गोव्‍यातील श्रीसप्‍तकोटीश्‍वर मंदिर पर्यटनाचा दिमाख मिरविणा-या गोव्‍यात अजूनही दुर्लक्षितच आहे. ‘श्रीसप्‍तकोटीश्‍वर लब्‍धवर प्रसाद’ अशी बिरुदावली मिरविणा-या गोव्‍यातील हे जागृत शिवतीर्थस्‍थान आहे.

 सह्यपर्वतात उगम पावलेल्‍या पंचगंगा नदीच्‍या काठी वशिष्‍ठ ऋषींनी तपश्‍चर्या केली. यावेळी त्‍यांच्‍या मुखातून सप्‍तकोटी मंत्राचा उच्‍चार झाला. त्‍यामुळे शिवशंभू प्रसन्न झाले म्‍हणून या शिवलिंगास सप्‍तकोटीश्‍वर असे नाव प्राप्‍त झाले, तर काहींच्‍या मते जुन्‍या गोव्‍यासमोर दीपवती बेटाच्‍या उत्तर भागात सप्‍तऋषींनी शिवशंकराची सात कोटी वर्षे उग्र तपश्‍चर्या केली. शिवजी प्रसन्न झाले आणि सप्‍तकोटीश्‍वर या नावाने त्‍यांनी वास्‍तव्‍य केले. कोकण महात्‍म्‍यात सप्‍तकोटीश्‍वराचे वर्णन, ‘द्विपवाड क्षेत्र महाथोर, जेथ देव सप्‍तकोटीश्‍वर, नारवे रहिवास मंदिर, स्‍थान सप्‍तऋषींचे॥ सप्‍तधातूंचे लिंग म्‍हणती, तेथे नवरत्‍नांची ज्‍योती। ऐशी नवल प्रभा स्थिती॥’ असे केलेले आहे. सोने, रुपे, तांबे, लोखंड, कथिल, शिसे आणि कासे या सप्‍तधातूंनी हे शिवलिंग बनविलेले आहे. सप्‍तकोटीश्‍वर हे कदंब राजघराण्‍याचे कुलदैवत आहे.

 .. १६६८ मध्‍ये शिवरायांनी या मंदिराचा जीणोद्धार केला पण तत्‍पूर्वी मात्र या शिवलिंगाची भरपूर अवहेलना झाली. देवालयातून काढलेले शिवलिंग विहिरीवरील पाणी शेंदण्‍याच्‍या जागेपासून, डोंगरकड्यात गर्भागार तयार करून परिस्थितीनुरूप शिवलिंगाचा प्रवास झाला. गोवा मुक्‍तीचा विडा शिवरायांनी उचलला त्‍यावेळी त्‍यांचा मुक्‍काम डिचोली येथे होता. शिवभक्‍त महाराज सोमवारी पूजेसाठी जवळच असलेल्‍या नार्वे गावात आले. गुहेत जीर्ण झालेले सप्‍तकोटीश्‍वराचे मंदिर होते. आजूबाजूला मातीच्‍या भिंती, वर झावळ्यांचे छप्पर आणि आतील बाजूस शिवलिंग अशी देवालयाची दुर्दशा झालेली होती. शिवरायांनी पूजेला प्रारंभ केला आणि शाकारलेल्‍या छपराचा एक लव्‍हाळा खाली पडला. तोच शुभसंकेत समजून त्‍यांनी मोरोपंत पिंगळ्यांना आज्ञा केली. लगेच कोनशीला उभारून मंदिराचा जीणोद्धार केला. तशा अर्थाचा एक शिलालेख तेथे आहे.

 दाट झाडी असलेल्‍या जंगलसदृश प्रदेशात मध्‍ये सपाटी व आजूबाजूला उंचवटा असलेल्‍या अशा ठिकाणी सप्‍तकोटीश्‍वराचे मंदिर आहे. गाभा-यात शिवलिंग, गाभा-याबाहेर नंदीच्‍या डाव्‍या हाताला लक्ष्‍मीनारायण, गणपती आणि उजव्‍या हाताला मुरलीधराचा मूर्ती आहे. मंदिराच्‍या एका बाजूला प्रशस्‍त विहीर तर दुस-या बाजूला शुभ्र रंगाची दीपमाळ आहे. दाट झाडीत लपलेले हे शिवमंदिर नितांत रमणीय आहे. शिवप्रभूंच्‍या चरणधुळीने हा परिसर पावन झालेला आहे. मंदिराचे पुजारी मंदिरासमोरच राहतात. अगोदर कळविले तर चहा, नाश्‍ता इत्‍यादी सुविधा ते भक्‍तांना पुरवितात. अन्‍यथा खूप दर असल्‍याने या सर्व गोष्‍टींची गैरसोय जाणवते. तरीपण पर्यटकांनी गजबजलेल्‍या गोव्‍यात मनाला शांती देणारे हे रमणीय स्‍थान आवर्जुन पहावे असे आहे.

- रसिका लोटलीकर

(सामना दिनांक २४ फेब्रुवारी २००७ यांच्‍या सौजन्‍याने)